herseybusepette
Lalegül TV

16 Kasım 2018, Cuma

Doğru Haberin Yeni Adresi

  • 26 Ekim 2018, Cuma 9:55
Dr.İhsanŞenocak

Dr.İhsan Şenocak

Faizin ya da emeksiz kazancın tarihi

Üretmek ve tüketmek üzerine kurulan insan hayatının iktisâdîboyutu insan kadar kadîmdir. HazretiÂdem’e eşyayı (esmâyı) öğreten1 Allah Azze ve Celle, neyin helal, neyin haram olduğunu bildirmiştir.

Allah Azze ve Celle bütün zamanlarda alım satımı helal, faizi ise haram kılmıştır.2 Karşılıklı rıza ve ödenen bir bedelle bir şeyin mülkiyetinin bir şahıstan diğerine intikaline ticaret3; Mali fonları belli bir süre kullanmanın karşılığı olarak ödenen fazlalığa4 ise faiz denir. Ticarette, tüccar zaman, iş gücü ve beyin gücü harcayarak, faizde ise sermaye sahibi, hiçbir şekilde risk almadan, karşı taraf zarar etse de kâr elde eder. Bu yüzden faiz ilahî bütün dinlerde haramdır. Güç ve sermaye sahiplerinin tazyikiyle bir takım fasid tevillere saparak bazı din adamları harama helal dese de, Dinler Tarihi metinlerinde çok sayıda Haham ve Rahibin faizin haram olduğuna dair ibaresi vardır. Filozofların ve rahiplerin hakkında çokça konuştuğu faiz hakkındaki ilahi hükmü son defa Allah Rasulü bildirmiştir.

I. İLKÇAĞDA FAİZ

Eski Yunan’dan Eflatun (M.Ö. 427-347) ve Aristo (M.Ö. 384-322) başta olmak üzere pek çok filozof ve devlet adamı faizin ne olduğu veya ne olmadığı konusu üzerinde durmuş ve insan hayatındaki tesiri üzerine fikir beyan etmiştir. Sermayenin safında yer alanlar faize yol açmış, alın terinin kutsallığına inananlar ise faize karşı çıkmıştır.

Sermayenin Safı ve Alın terinin Kutsallığı

Eflatun faizi ahlaka aykırı bularak reddetmiş ve faizin yasaklanmasını talep etmiştir. Ona göre, ideal bir toplumda fertler maddi çıkar düşüncesinden uzak yaşamalı, yokluğa olduğu gibi, aşırı bolluğa karşı da önlem alınmalı, para bizzat servet değil, servet elde etmenin aracı olmalıdır. Bu yüzden bencilliğe ve gelir dağılımında adaletsizliğe yol açan faiz yasaklanmalıdır.5

Faizle zengin olmanın eşyanın tabiatına aykırı olduğunu savunan Aristo, -bir mübadele aracı olan- paranın servet vasıtası olarak kullanılamayacağını söyledi. Kısır bir metal olan paradan kazanç elde etmeyi gayri tabii ve adalete aykırı bulduğunun altını çizdi. Parayı yumurta vermeyen kısır bir tavuğa benzeten ve “para yavrulamaz” diyen Aristo’ya göre para, bu hususiyeti cihetiyle bir insandan, bir bitkiden veya bir hayvandan çok daha farklı bir şeydir.6

Yunan filozofları parayı sadece mübadele aracı olarak kabul ettiklerinden dolayı kiralanması sonucu ortaya çıkan geliri de reddetmişlerdir. Bir başka doktrininde Aristo, paranın yatırım aracı olarak parayı çekemeyeceğini söylemiştir.7

Faizin geniş kitleleri, parayı elinde bulunduran azınlık için haksız bir kazanç kapısı haline getirdiğini görenler faize de, para ticaretine de karşı çıktı.

Bir Peygamber’e muhatap olamadığından rıhtıma kadar gelen lakin kurtuluş gemisine ayağını koyamayan Romalı iki devlet adamı filozof; MarcusTulliusCicero (M.Ö. 106-43) ve L. Annaeus Senaca da (M.Ö. 3- M. s. 65) faizi merkeze alan iktisadi bir nazariyeyi tenkid etmiştir.8 Çünkü insanlığın “selameti” için acı çeken bütün muzdaripler faize dayalı bir finansmanı reddetmiştir.

Kansız ve Silahsız Sömürü Sistemi: Faiz

Roma’nın ilk dönemlerinde de faiz almak yasaktı. Zamanla tüccar sınıfının imtiyazlar kazanmasıyla bu yasak esnetilmiş, ancak faizle alakalı belli tahditler yasada kalmıştır.9

Allah’a inanmayan bir sistem, kendisi gibi lâ dini olan bir sermaye ile ittifak kurunca, en yanlışa en doğru diye bakar, kansız ve silahsız sömürü sistemi olan faizin sonuna kadar önünü açar.

Faiz, Sümer, Bâbil, Asur gibi Mısır’da da zenginler adına fakirleri sömürmüştür. Lâ dini sistemlerin bir kısmı faizi tamamıyla yasaklamasalar da bütünüyle önünü açmamış; borçlular lehine olacak bazı düzenlemeler yapmış faiz oranlarına farklı düzeylerde sınırlamalar getirmiştir. Nitekim Mısır’ın Firavunlar tarafından idare edildiği zamanlarda faizin anaparayı aşması yasaklanmış, borcunu ödeyemeyen kişinin alacaklısının kölesi olduğu Eski Yunan ve Roma’da ise borçlunun sorumluluğu malı ve zimmetiyle, faiz ile sınırlandırılmış, Jüstinyen ticarette bu oranı korurken asiller için % 4 sınırını getirmiştir.

Yazının devamını Lâlegül Dergisi Kasım Sayısında bulabilirsiniz


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


NAMAZ VAKİTLERİ
SON DAKİKA
22:03 İstanbul'da 7 üst düzey FETÖ'cü yakalandı
21:38 Sağlık alanında düzenlemeler içeren kanun teklifi yasalaştı
21:10 Düğmeye basıldı! 5 ilde dev operasyon
21:08 İçişleri Bakanı Soylu: Polislere 3600 konusunda söz verdik, bunu yerine getireceğiz
19:20 Cumhurbaşkanı Erdoğan Mahmud Abbas'la telefonda görüştü
16:59 'Kaşıkçı'nın öldürülmesinin büyük bir suç olduğunu kabul ediyoruz'
16:15 Avrupa Adalet Divanı'ndan kritik PKK kararı!
15:58 Rusya'dan şok açıklama! 'ABD fosfor bombaları kullanıyor'
yukarı çık